Er moet bespaard worden op cultuur. Kijk, soms zijn wij het bij Nieuw-Brabantse Belangen sneller eens met de Vlaamse regering dan men zou verwachten. Alleen hebben wij blijkbaar een andere cultuur voor ogen.

De Vlaamse regering heeft beslist stevig te besparen in de cultuursector. Musea, erfgoedinstellingen, sociaal-culturele organisaties en andere spelers krijgen opnieuw de bekende boodschap te horen: de budgettaire ruimte is beperkt, er moeten moeilijke keuzes worden gemaakt en iedereen zal zijn bijdrage moeten leveren.

Prima.

Nieuw-Brabantse Belangen aanvaardt de uitdaging. Wij stellen voor te beginnen bij de politieke cultuur.

Vijf miljard per legislatuur

De studiedienst van Nieuw-Brabantse Belangen nam de rekenmachine ter hand en kwam volgens haar eigen berekeningswijze uit op ongeveer één miljard euro politieke kosten per jaar, of afgerond vijf miljard euro per legislatuur. Dat is een berekening van N-BB en geen officiële geconsolideerde overheidsraming. Ze vertrekt vanuit onze eigen definitie van politieke structuren en kosten waarop volgens ons kan worden ingegrepen. Maar tegenover een regering die tientallen miljoenen zoekt bij cultuur, legt ze wel een interessante vraag op tafel: hebben wij werkelijk te veel cultuur, of hebben wij vooral een bijzonder dure politieke cultuur?

Partijen en subsidies

In 2025 ontvingen de Belgische politieke partijen samen 86,5 miljoen euro aan overheidssubsidies. Hun gezamenlijke vermogen bedroeg ondertussen ongeveer 122 miljoen euro.

Wie denkt dat zulke bedragen nu eenmaal de onvermijdelijke kostprijs van een moderne democratie zijn, kan altijd even over de grens kijken. Nederland trekt jaarlijks aanzienlijk minder publiek geld uit voor zijn politieke partijen dan België.

Nederland bestuurt een land van bijna achttien miljoen inwoners. Maar ja. Die sukkelaars hebben op nationaal niveau amper een Eerste en een Tweede Kamer om hun land te besturen. Hoe ze onder zulke primitieve omstandigheden überhaupt nog aan politiek toekomen, blijft voor Nieuw-Brabantse Belangen een raadsel. Misschien kunnen wij een consultant inhuren om het te onderzoeken.

Geen immobiliëngroep

Een politieke partij moet politiek bedrijven. Dat kost geld en een democratie mag daar middelen voor uittrekken. Maar een partij is een partij. Geen immobiliëngroep.

N-VA, vandaag de rijkste partij van het land met een eigen vermogen van ongeveer 26,9 miljoen euro, bezit haar Brusselse hoofdkwartier. Een deel daarvan wordt verhuurd. In 2025 bracht die verhuur volgens de partijrekeningen ongeveer 604.000 euro aan huurinkomsten op.

Daar is niets onwettigs aan. Maar de vraag is hoe ruim een systeem van publieke partijfinanciering moet zijn wanneer partijen voldoende financiële armslag hebben om vastgoed te verwerven en daar huurinkomsten uit te halen, terwijl aan musea, archieven en verenigingen wordt uitgelegd dat iedere euro publiek moet worden verantwoord.

Wij wisten namelijk niet dat dit is wat men bedoelde met investeren in democratie.

Politieke reclame

In verkiezingsjaar 2024 werd in België ongeveer 15 miljoen euro uitgegeven aan politieke advertenties op Meta en Google alleen.

Miljoenen om de kiezer ervan te overtuigen dat de partij die mede met gemeenschapsgeld wordt gefinancierd vooral méér gemeenschapsgeld nodig heeft om uit te leggen waarom iemand anders met minder gemeenschapsgeld moet rondkomen.

Een kunstenaar krijgt subsidie en moet verantwoorden wat hij ermee gemaakt heeft. Een politieke partij krijgt publieke financiering en kan geld besteden aan reclame waarin ze uitlegt wat wij ervan moeten vinden. Misschien zit daar enige efficiëntiewinst.

Dienstwagens en treinen

In 2025 werden voor de negen Vlaamse ministers 32 dienstwagens en 17 chauffeurs gerapporteerd. Alleen de leasingkosten zouden volgens de opgevraagde cijfers bijna een half miljoen euro per jaar bedragen.

Nieuw-Brabantse Belangen begrijpt uiteraard dat een minister zich moet kunnen verplaatsen. Wij hadden alleen niet begrepen dat daarvoor een kleine automobielsector noodzakelijk was.

De burger krijgt ondertussen al jaren te horen dat hij duurzamer moet reizen en vaker het openbaar vervoer moet gebruiken. Misschien kan de politieke klasse voorzichtig kennismaken met diezelfde gedachte.

Wij horen dat er tegenwoordig treinen bestaan en dat heel wat politici daar zelfs gratis mee kunnen rijden.

Het lijkt ons, puur budgettair bekeken, een technologie die nader onderzoek verdient.

Een ambtenaar met een factuur

Jarenlang werd bij de Vlaamse overheid bespaard op personeel. Het Rekenhof onderzocht de gevolgen daarvan. In de parlementaire bespreking werd vastgesteld dat bijna 1.400 jobs verdwenen, terwijl de uitbestedingskosten tussen 2019 en 2022 stegen van ongeveer 449 miljoen naar 612 miljoen euro.

Eerst bespaar je op de ambtenaar. Vervolgens ontdek je dat het werk van de ambtenaar nog altijd bestaat. Daarna huur je iemand van buitenaf in om het werk van de verdwenen ambtenaar uit te voeren. En vervolgens presenteer je de oorspronkelijke personeelsbesparing als efficiënt bestuur.

Wanneer je op iemand bespaart om vervolgens iemand anders een factuur te laten sturen voor het werk dat nog altijd moet gebeuren, noemen wij dat geen efficiëntiewinst.

Wij noemen dat een ambtenaar met een factuur.

Kan de politiek met minder?

Dat is uiteindelijk de enige vraag die Nieuw-Brabantse Belangen stelt. Niet of democratie geld mag kosten, maar waarom de structuren die besparingen opleggen zo vaak buiten de besparingsdiscussie blijven.

Geen bestuurslaag is een natuurwet. Geen kabinet is een beschermd monument. Geen dienstwagen behoort tot het immaterieel cultureel erfgoed. Geen partijhoofdkwartier hoeft door UNESCO beschermd te worden.

Misschien is de budgettaire ruimte dus niet alleen beperkt. Misschien staat ze gewoon vol met politieke cultuur.

Wie onze berekening van ongeveer vijf miljard euro politieke kosten per legislatuur betwist, is van harte uitgenodigd om met een betere berekening te komen. Maar vooral om eindelijk eens te beginnen rekenen.

Want als er werkelijk bespaard moet worden op cultuur, dan kennen wij nog een culturele sector waar dringend eens naar gekeken mag worden. De politieke.

En mocht de Vlaamse regering absoluut enkele oude politieke structuren willen bewaren die hun oorspronkelijke maatschappelijke functie hebben overleefd, dan hoeft ze die wat ons betreft zelfs niet weg te gooien. Ze kan ze altijd nog aan een museum schenken. Alleen moet ze dat museum dan natuurlijk wel openhouden.

Geen nieuwe lasten om oude macht overeind te houden.