Soms hoef je politieke propaganda niet te bestrijden. Je moet ze gewoon lang genoeg bewaren.

In 2009 trok N-VA naar de Vlaamse verkiezingen met een bijzonder eenvoudig verkeersbord: “Afrit Vlaanderen — Uitrit crisis.” Bart De Wever schreef in het campagnemateriaal: “Met een sterker Vlaanderen kunnen we de crisis beter aanpakken.” Na de verkiezingen legde N-VA in het Vlaams Parlement zelf uit wat daarmee bedoeld werd: een sterker Vlaams beleid en een slagvaardiger Vlaamse overheid moesten Vlaanderen beter in staat stellen de crisis en andere uitdagingen aan te pakken. Een aanvullende Vlaamse kinderbijslag behoorde toen zelfs tot de vijf speerpunten waarmee de partij naar de kiezer trok.

Goed. We hebben de afrit genomen. En zeventien jaar later mag eindelijk eens worden gevraagd waar hij naartoe heeft geleid.

Vlaanderen heeft ondertussen veel van de bevoegdheden gekregen waarvoor jarenlang werd gestreden. Onderwijs is Vlaams. Mobiliteit is in belangrijke mate Vlaams. De Lijn is Vlaams. De gewestwegen zijn Vlaams. De kinderbijslag werd Vlaams. Vlaanderen bouwt zijn eigen megaprojecten, subsidieert zijn luchthavens, investeert miljarden in Zaventem en voert een wegenvignet in.

Vlaanderen heeft daar het geld voor

Neem de kinderbijslag. Die moest Vlaams worden omdat Vlaanderen volgens N-VA méér voor gezinnen zou kunnen doen. N-VA-Kamerlid Sarah Smeyers formuleerde de redenering in 2009 bijzonder helder: “Vlaanderen heeft daar het geld voor.”

De bevoegdheid kwam. Het Groeipakket kwam. Maar de besparingen kwamen ook. Ook in de Vlaamse begroting voor 2024 werd al ingegrepen in het Groeipakket en de kinderbijslag. Het Rekenhof becijferde maatregelen rond het afremmen van de indexatie toen op posten van 6,7 en 34,9 miljoen euro. En nu staat het Groeipakket opnieuw op de begrotingstafel.

Eerst wordt de burger verteld dat de kinderbijslag Vlaams moet worden omdat Vlaanderen het beter kan en er het geld voor heeft. Zodra de bevoegdheid binnen is, krijgt diezelfde burger vervolgens te horen dat er bespaard moet worden.

De bevoegdheid verhuist, de administratie verhuist, het logo verhuist en uiteindelijk verhuist ook de rekening. Naar de burger.

Dat noemen wij de factuur van de vervlaamsing.

Onderwijs, mobiliteit en wegen

Kijk naar het onderwijs. De PISA-resultaten zijn fors gedaald, scholen kampen met een lerarentekort en een deel van het schoolpatrimonium wacht op renovatie of vervanging.

Een leerling rekent niet beter omdat er een Vlaamse leeuw boven het bord hangt.

Hetzelfde geldt voor mobiliteit. Een bus rijdt niet stipter omdat ze van De Lijn is. Een geschrapte verbinding wordt geen overwinning van de Vlaamse autonomie omdat een Vlaamse minister ze heeft goedgekeurd. Een put in een gewestweg wordt niet kleiner omdat het een Vlaamse put is. En binnenkort krijgt de automobilist er ook nog een Vlaams wegenvignet bij.

Oosterweel: van 3,6 naar 10 miljard

Oosterweel begon in 2017 volgens Lantis met een geraamde bouwkost van 3,6 miljard euro. Vandaag bedraagt de geraamde bouwkost 10 miljard euro. Daarnaast wordt ongeveer een miljard euro aan Oosterweeluitgaven buiten de Vlaamse begrotingsdoelstelling gehouden.

Drie komma zes miljard werd tien miljard.

En dan vraagt men gezinnen om begrip voor moeilijke begrotingskeuzes. Bij gezinnen spreekt men over kosten en besparingen. Bij grote infrastructuurprojecten spreekt men over investeringen die buiten de begrotingsdoelstelling kunnen worden gehouden.

Een Vlaamse vliegangst

Vlaanderen heeft zich via PMV voor ongeveer 2,77 miljard euro verder ingekocht in Brussels Airport.

Die operatie wordt met schuld gefinancierd. In de begrotingsdocumenten werd gerekend met een gemiddelde rente van 3,2 procent, goed voor een geraamde jaarlijkse rentekost vanaf 2026 van 88,64 miljoen euro. Tot die tijd moet die rente betaald worden. Ook door belastingbetalers in Brabant.

En tegelijkertijd blijft Vlaanderen regionale luchthavens als Deurne en Oostende ondersteunen. Daarom stellen wij een eenvoudige vraag: hoeveel luchthavens moet één gewest eigenlijk financieren voordat iemand mag vragen of dit de verstandigste bestemming van gemeenschapsgeld is?

De afrit is geen bestemming

In 2009 wees N-VA naar de afrit Vlaanderen. We hebben ze genomen. En dus mag Vlaanderen, zeventien jaar later, niet langer beoordeeld worden op de leeuw, de vlag of het aantal bevoegdheden, maar op wat mensen daarvan merken wanneer ze hun kind naar school sturen, op de bus wachten, over een gewestweg rijden, kinderbijslag ontvangen of hun belastingbrief openen.

Ont-Vlaams Brabant betekent niet: weg met Vlamingen. Het betekent: stop met het dogma dat iedere verdergaande vervlaamsing vanzelf vooruitgang is. Als autonomie werkelijk over zelfbestuur gaat, moet macht niet halt houden in een steeds grotere Vlaamse overheid, maar verder naar beneden, dichter bij gemeenschappen, steden, gemeenten en mensen. Naar Brabant.

Stop de vervlaamsing. Ont-Vlaams Brabant. Factuurgewest Vlaanderen? Afrit Brabant.